‘Maak alvast drie tramlijnen snel, stipt en betrouwbaar’

Modal shift. Vraag het aan honderd wandelaars op de Meir. Hoeveel zouden dat begrip kunnen toelichten? Eenvoudig gezegd betekent modal shift een verschuiving naar duurzame mobiliteit. Vlaanderen streeft naar een aandeel van 50 procent milieuvriendelijke verplaatsingen: stappen, trappen, trein, tram en (water) bus. ‘In de stad Antwerpen is dat al gelukt, in de regio is nog veel werk aan de winkel’, zei Peter Vermeulen, het brein achter Ringland. ‘De kwaliteit van het openbaar vervoer moet veel beter.’

Dirk Wiesé van TreinTramBus toonde aan dat de kwaliteit in Antwerpen in vergelijking met buitenlandse steden ondermaats is. ‘Trams en bussen zitten vaak te vol, zijn te laat of rijden zelfs helemaal niet. Overstappen is daardoor vaak een hel. Zo kunnen we keuzereizigers nooit verleiden.’

Slim naar Antwerpen

Marijke De Roeck, directeur van de stadsdienst Mobiliteit & Publiekswerking, schrok even toen bleek dat de meeste toehoorders ‘Slim naar Antwerpen’ wel kennen maar er weinig of geen gebruik van maken. ‘We hebben een unieke routeplanner. Google kan niet wat wij kunnnen’, zei multimodalist De Roeck. Ondertussen wordt Slim naar Antwerpen opgeschaald naar de hele Vervoerregio (30 steden en gemeenten). Ze prees ook de samenwerking met de werkgevers die hun werknemers erop kunnen wijzen dat de auto niet altijd een slimme keuze is. ‘We zijn gewoontedieren.’  Een wijze raad: voor korte verplaatsingen zijn stappen en trappen de beste oplossing.

Terloops adviseerde De Roeck TreinTramBus om ‘boot’ mee op te nemen in zijn naam omdat de Schelde al jaren een rol speelt in de mobiliteit van personen. Net als bij de tram en de bus is bij de waterbus een kwaliteitsverbetering aan de orde. Een suggestie: laat het veer tussen Hoboken en Kruibeke om het kwartier varen.

Ringspoor

Daan Schalck van Team Intendant blikte terug op de voorbije tien jaar. ‘We hebben de fundamenten voor de zeven Ringparken en de Scheldebrug gelegd. De focus ligt nu op de voortgang van de vier sleuteldossiers voor het openbaar vervoer: de Corridor-Zuid, het Ringspoor, de Corridor-Oost en de Districtenlijn.’

Bij de Corridor-Zuid gaat het om een hoogwaardige openbaarvervoerverbinding (tramlijn) met de Universiteit Antwerpen en het UZA via de A12. De hamvraag: kan men het hart van Wilrijk links laten liggen? 

Het Ringspoor, met op het huidige traject al druk goederenverkeer, is geen eenvoudig dossier. De al decennia geplande en noodzakelijke tweede spoortoegang tot de haven is nog steeds niet gerealiseerd. Blijkbaar is de overheid er zich nog steeds niet van bewust dat door de wijk Zurenborg dagelijks treinen met gevaarlijke en ontvlambare stoffen denderen.

Schalck pleitte voor continuïteit in de co-creatie: naast de burgerbewegingen Ringland en stRaten-generaal wil hij ook TreinTramBus nauw betrekken bij de vier dossiers. ‘De reizigersvereniging heeft veel kennis in huis.’ Ook de Modal Schift Coalitie komt mee aan boord.

Cordonheffingen

Is rekeningrijden – een besmet begrip in België – een instrument voor de modal shift? Bruno De Borger, prof. em. Economie aan de Universiteit Antwerpen, vindt dat tolheffing op verschillende Scheldekruisingen kan bijdragen tot dalende files.

‘Een tol is zowel een financieringsmechanisme als een verkeerssturend instrument. Dat laatste is essentieel. De tarieven moeten het verkeer zodanig sturen dat de schadelijke neveneffecten van vervoer (files, milieuschade en ongevallen) sterk afnemen. En de tolheffing moet slim worden toegepast, anders helpt het niet. Veel buitenlandse voorbeelden tonen aan dat, als er in Antwerpen bijvoorbeeld alleen tol zou moeten worden betaald aan de tunnels, het verkeer dan aanvankelijk wel mindert, maar al snel wordt vervangen door lokaal verkeer dat wel de Ring maar niet de tunnels gebruikt. En dat de files dus niet verdwijnen. Lang geleden is ook al aangetoond dat, indien de tarieven de externe kosten reflecteren, de tolinkomsten in ruime mate de infrastructuur kunnen financieren. Voor de overkapping zouden cordonheffingen een economisch verantwoorde mogelijkheid zijn.’

Burgerbewegingen nauw betrokken

Is het glas halfleeg of halfvol, vroeg voorzitter Louis Kuitenbrouwer van Ringland zich tot slot af. Hij is blij dat het aandeel van vooral de (elektrische) fiets stijgt. Dat het openbaar vervoer geen aandeel wint, baart hem zorgen. ‘Er moet meer gebeuren en sneller.’ 

Kuitenbrouwer steunt het voorstel van TreinTramBus om drie tramlijnen op korte termijn snel, stipt en betrouwbaar te maken. Daarmee kun je die lijnen aantrekkelijk maken voor de automobilist. 

In het Routeplan 2030 staan vier corridors vermeld voor hoogwaardig openbaar vervoer (hov):  Zuid, Oost, Districtenlijn en Ringspoor. Kuitenbrouwer noemt dat hoopgevend. ‘Misschien is er voor de oostelijke corridor niet genoeg potentieel. Maar er wordt voortgewerkt. Wel jammer dat de analyse moet worden overgedaan. Toch is dat urgent gezien de komende werkzaamheden aan de Schijnpoortweg. Voor de hertekening van het tramnet tegen 2028 is met De Lijn afgesproken dat zowel de Vervoerregio als de burgerbewegingen nauw zullen worden betrokken.’