Dit was de Roma-avond 2025

Herbekijk de Roma-avond

Vrijwel niets dan enthousiaste en aanmoedigende reacties kregen we na afloop van de jongste Roma-avond. Zoals dit bericht van M.S. uit Berchem in onze mailbox:

‘Dikke proficiat voor weeral een prachtige avond, met alweer en sinds het eerste begin die heel eigen, karakteristieke Ringland-touch. “Wat we hier zien,” zei Peter Vermeulen, “zijn geen droombeelden, maar realisaties.” Ik werd er zowaar stil van. De hele evolutie vanaf het allereerste moment tot vandaag passeerde in mijn hoofd de revue. “Als we nu eens… Dat zou toch fantastisch zijn”, zei Peter toen. Ik meen dat dat werd en wordt waargemaakt. Ringland bewijst dat projecten niet hoeven te falen. En de combinatie van kenniscentrum / actiegroep / beleidspartner is dé sleutel voor het succes van een burgerbeweging, en van Ringland: daarvan ben ik absoluut overtuigd.’

Het publiek in De Roma zag dat het goed was. © Valentin Eyckmans/Ringland

Het publiek in De Roma zag dat het goed was. © ve/ringland

Uitroepteken en vraagteken

Mooie woorden die de vele vrijwilligers en experts van Ringland een hart onder de riem steken. Ze geven ons ook en vooral moed om door te gaan. En dat is nodig, want er is nog behoorlijk wat werk aan de winkel.

Want, zoals de slogan van de avond – ‘Overkapping in zicht! Overkapping in zicht? – aangaf, was er niet alleen positief nieuws. Er blijven nog wel wat vraagtekens. Na de verwelkoming en inleiding door presentatrice Maud Vanhauwaert, Ringland-voorzitter Louis Kuitenbrouwer en Ringland-medewerkster Joke Van Dooren begonnen we echter met het uitroepteken, het goede nieuws dus.

Overkapping in zicht, met uitroepteken en vraagteken. © Veerle Janssens/Ringland

Overkapping in zicht, met uitroepteken en vraagteken. © vja/ringland

Ringpark Het Schijn

Mede dankzij de jarenlange inzet van de burgerbewegingen zijn er op de noordelijke Ring tussen Borgerhout en Ekeren grote stappen vooruit gezet. Illustratief is het Ringpark Het Schijn tussen de AFAS Dome en Trix, waarvan de aanleg al begonnen is. Ringland-vrijwilligster Katelijne De Vis nam ons er in dit filmpje mee naartoe. Aan Patrick, ‘de eerste parkwachter van Ringland’, vertelde ze waarom ze over dat ringpark zo enthousiast is. Heel tevreden was ze ook over de werkbank waarin ‘gewone burgers’ zoals zij een grote inbreng kregen.

Ringland-projectleider Peter Vermeulen deelde Katelijnes enthousiasme. Hij schetste voor de zaal nog kort de evolutie. ‘Tien jaar geleden hebben we een sterk verhaal met droombeelden gebracht om de Lange Wapper (een gigantisch viaduct dat men wilde bouwen over het Eilandje, red.) weg te krijgen. En net op de dag van de Roma-avond – symbolischer kan het haast niet – is begonnen met de sloop van het viaduct van Merksem. Intussen kunnen we nog veel mooiere beelden tonen, zoals van een meanderend Schijn. En dat zijn geen droombeelden meer, maar prachtige illustraties van heel concrete plannen die vandaag in uitvoering zijn.’

Vrijwilligster Katelijne vertelt in dit filmpje aan parkwachter Patrick enthousiast over Ringpark Het Schijn.

Burgers maken het verschil

Peter gaf toe dat er gaandeweg tussen droom en daad soms wel wetten en praktische bezwaren opgedoken zijn, onder meer rond tunnelveiligheid, ‘maar dat doet niets af aan het prachtige resultaat waar we als burgers toe hebben bijgedragen en waar we trots op zijn’.

Nog een voorbeeld van plannen waar burgers het verschil hebben gemaakt: de verplaatsing van de Verbindingsweg (tussen Schijnpoort en de nieuwe oprit van de Ring aan Spoor Oost) naar de kant van het waterzuiveringsstation aan de binnenzijde van de Ring, waardoor de parkzone achter de Ten Eekhovelei verdubbelt in oppervlakte. Voorts: de integratie van de overkappingen meteen (‘ineens tegoei’) tijdens de werken voor de Oosterweelverbinding, met nog een verdubbeling niet alleen van het Schijnpark maar ook van de Kap Hof ter Lo én een bijkomende overkapping (‘Groen Hart’) tussen Merksem en Luchtbal. ‘Hoe beter er samengewerkt wordt en naar elkaar geluisterd wordt, hoe mooier het resultaat’, besloot Peter. Een terecht uitroepteken dus, waarvoor het publiek een warm applaus gaf.

Ringpark De Knoop

Vervolgens ging het naar Ringpark De Knoop in Borgerhout, dat eveneens een uitroepteken verdient. Daarover had motard Mike, een gloednieuwe ‘vrijwilliger’ van Ringland die ook bereid was een filmpje op te nemen, een gesprek met Maarten Vrebos van de Ringland Academie en Manu Claeys van stRaten-generaal.

Manu vertelde hoe hij samen met enkele buurtbewoners zo’n twintig jaar geleden al dat idee van een overkapping in de zone van de knoop met de E313 gelanceerd had. (*) Maarten werkte mee in de werkbank van De Grote Verbinding om dat idee concreet vorm te geven en is erg tevreden over het ontwerp van Ringpark De Knoop. Het heeft bijzonder veel potentieel, onder meer om het groentekort in de omgeving weg te werken. Volgens Maarten en Manu is ook in deze werkbank de inbreng van burgers essentieel gebleken. ‘Vroeger keek men eerst naar de onderbouw’, legde Manu uit. ‘Dankzij ons is nu eerst nagegaan waar we een overkapping nodig hebben en is de autoweg daar vervolgens aan aangepast.’

Maarten en Manu leggen in dit filmpje aan motard Mike uit hoe Ringpark De Knoop eruit zal zien.

Hoe hou je het zo lang vol, wilde Mike nog weten. ‘Ik vergelijk het met topsport’, zei Manu. ‘We hebben de voorbije twintig jaar ongelooflijk veel goals gescoord: de Lange Wapper weggekregen, het Sint-Annabos en de SAMGA-silo’s gered, de ringparken bekomen. Dat maakt dat je het graag blijft doen.’ Waarop Mike inzag: ‘Als burger kun je absoluut het verschil maken.’

Peter gaf aan de zaal nog meer toelichting over Ringpark De Knoop. Voor meer dan 52.000 inwoners zal met dit park de groennorm van de stad behaald worden: elke inwoner van de aanpalende wijken krijgt er in een straal van 400 meter 8 m² wijkgroen, terwijl er nu niet eens 1 m² groen te vinden is. De Singel komt hier boven op een overkapte Ring, zodat het park ook direct aansluit bij Oud-Borgerhout. Voorts wordt het op-en-afrittencomplex aan de Plantin en Moretuslei en het Erasmusziekenhuis compacter en iets zuidelijker gesitueerd. Ook de knoop van de E313 wordt compacter zodat de dreef van het Rivierenhof kan worden doorgetrokken tot aan de Stenenbrug en de centers. Ten slotte wordt nagegaan hoe ook het begin van de E313 ter hoogte van de Tuinwijk en de Wouter Haecklaan overkapt kan worden. ‘Ringpark De Knoop wordt geen park náást de Ring maar óp de Ring’, besloot Peter tevreden.

Peter Vermeulen geeft meer toelichting over Ringpark De Knoop. © Veerle Janssens/Ringland

Peter Vermeulen geeft meer toelichting over Ringpark De Knoop. © vja/ringland

Ringpark Groene Vesten

En toen kwamen we aan het hoofdstuk ‘Overkapping in zicht – vraagteken’, te beginnen met het geplande Ringpark Groene Vesten in Berchem. Daarover liet Ringland-vrijwilligster Diane De Laet zich tegenover Mike in dit filmpje minder positief uit. Op zich is zij, en met haar vele Ringlanders, uiteraard niet tegen dat ringpark dat de diverse bestaande parken (Brilschans, Brialmont en Wolvenberg) aan elkaar moet sluiten. Maar in de betrokken werkbank stond een olifant in de kamer: de Ring die dat ringpark nog altijd zou doorkruisen. Diane hekelde dat daar in de werkbank niet over gepraat mocht worden. ‘De overkapping van de hele Ring staat nochtans in het Toekomstverbond. Alle aandacht ging tot nog toe naar het noorden en de ringparken náást de Ring. Pas sinds dit jaar wordt in de werkbank R1-Zuid, op aandringen van Ringland, onderzocht wat er mogelijk is voor de overkapping van de Ring tussen Borgerhout en de Kennedytunnel.’

Toch blijft Diane sterk geloven in het nut van deelname aan de werkbanken. ‘Ringland heeft de participatie van burgers op de kaart gezet. Chapeau ook voor het geduld van de andere gesprekspartners.’ Ze riep alle Antwerpenaren op om ook mee te doen. ‘We moeten ervoor blijven strijden voor onze kinderen en kleinkinderen.’

Vrijwilligster Diane uit in dit filmpje tegenover motard Mike haar twijfels over Ringpark Groene Vesten.

Spoorwegbruggen

In de werkbank R1-Zuid, die nu dus eindelijk de overkapping van de zuidelijke Ring bestudeert, is voor de zone Berchem nog een probleem opgedoken, legde Louis Kuitenbrouwer vervolgens uit. Omwille van de veiligheid moeten de spoorwegbruggen over de Ring vervangen worden. Infrabel wil daar in Berchem al in 2028-29 werk van maken.

Ringland begrijpt de noodzaak van de vervanging, maar ziet een ernstig probleem rijzen wanneer Infrabel alleen het brugdek aanpakt en de brugpijlers op hun huidige plaats laat staan. ‘Dan krijg je daar geen vernieuwde en heringerichte Ring onder en dat zou ook de overkapping hypothekeren’, waarschuwde Louis. ‘Wij pleiten er al maanden voor dat er rekening gehouden wordt met wat het toekomstbeeld zou moeten zijn. Ringland heeft daar ook al voorstellen voor gedaan. Tot nog toe was het echter heel moeilijk om door te dringen tot Infrabel. Dat moet echt opengebroken worden, liefst met steun vanuit de politiek én met ons mee rond de tafel zodat we samen naar een oplossing kunnen zoeken.’ (**)

Louis Kuitenbrouwer legt uit wat het probleem is met de spoorwegbruggen in Berchem. © Veerle Janssens/Ringland

Louis Kuitenbrouwer legt uit wat het probleem is met de spoorwegbruggen in Berchem. © vja/ringland

Modal shift

Infrabel en de NMBS zijn overigens ook cruciale partners voor de modal shift. Die evolutie naar duurzamer verkeer gaat veel te traag, zoals het burgerwetenschapsonderzoek Straatvinken pas nog aantoonde. Hoopgevend vindt de Ringland-voorzitter wel de opstart van een werkplatform, waar ook de NMBS en De Lijn in zitten. De bedoeling is dat alle aankomende werken op elkaar afgestemd worden en dat erop geanticipeerd kan worden. Louis sprak zijn waardering uit voor Lantis, dat daar samen met het team van de Vervoerregio en het Team Intendant hard voor aan de kar getrokken heeft. De partners van het werkplatform zitten ook in een nieuwe ‘stuurgroep Bereikbaarheid’, waar voorts Ringland, stRaten-generaal en de Modal Shift Coalitie bij betrokken worden.

Ten slotte komen er werkbanken (***) voor nieuwe hoogwaardige tramlijnen richting oost en zuid, voor de districtenlijnen en voor meer voorstadsverkeer via het Ringspoor. ‘Het had allemaal sneller gemogen,’ gaf Louis toe, ‘maar dit is écht wel goed en ik verwacht er veel van. Al zal er zeker nog hard gewerkt moeten worden, toch ben ik optimistisch. Dit is een nieuwe kans op samenwerking en die moeten we met beide handen grijpen.’

Op de infomarkt in de rand van de Roma-avond was ook de Modal Shift Coalitie vertegenwoordigd. © Veerle Janssens/Ringland

Op de infomarkt in de rand van de Roma-avond was ook de Modal Shift Coalitie vertegenwoordigd. © vja/ringland

Zuidelijke Ring

Terug naar de zuidelijke Ring. Peter uitte zijn blijvende twijfel dat een ontwerp dat uitgaat van gemengd verkeer even makkelijk te overkappen is als een ontwerp waarbij het stadsregionale en het doorgaande verkeer gescheiden worden in aparte tunnels. Toch werkt het projectteam omwille van de efficiëntie nu voort op het systeem voor gemengd verkeer, wél met de uitdaging om een even goed resultaat te krijgen als voor de overkapping in Borgerhout.

De bedoeling is alvast dat ook de knoop met de E19 compacter wordt. Ter hoogte van de Mastvest, tussen een vernieuwd station Zuid aan de Silvertopstraat en de Jan Van Rijswijcklaan, ziet het projectteam geen obstakels voor een overkapping over de hele lengte. Tussen de Legrellelaan en de spoorbruggen kan door de verplaatsing van de Singel naar de andere kant van het spoor extra ruimte ontstaan voor een groot park tegen Oud-Berchem aan. Zo raken ook daar de groentekorten zo goed als opgelost. Bovendien wil men voorzien in eco-verbindingen naar het Nachtegalenpark en het Wilrijkse Plein.

Voorbij de Grotesteenweg moeten het huidige Brialmontpark, het Brilschanspark en het natuurgebied Wolvenberg zo veel mogelijk één geheel worden. Daarbij gaat bijzondere aandacht naar de zone aan de Polygoonstraat, maar ook naar de inkapseling van de op- en afritten aan de Grotesteenweg en naar een betere verbinding naar het Leeuwerikenpark. Het Ringfietspad zou dan onder de Grotesteenweg door en over de Craeybeckxtunnel heen lopen.

‘Als we er zo in slagen om van de Legrellelaan tot aan de spoorbruggen één groot verruimd Brialmontpark te realiseren, en aan de andere kant van het spoor ook nog de zones achter Post X en van de Borsbeekbrug tot de Zurenborgbrug naadloos te laten aansluiten op het Ringpark De Knoop, dan zijn we op de goede weg’, besloot Peter hoopvol.

Voor de zuidelijke Ring reikt de ambitie van Ringland veel verder dan Ringpark Groene Vesten. © Veerle Janssens/Ringland

Voor de zuidelijke Ring reikt de ambitie van Ringland veel verder dan Ringpark Groene Vesten. © vja/ringland

Nood aan een sterke burgerbeweging

Louis hield als besluit van dit informatieve gedeelte van de avond nog een pleidooi dat het beleid veel zorgvuldiger zou omgaan met de inbreng van burgers. ‘Samenwerking en participatie vereisen continu aandacht. Helaas zien we al te vaak dat er wel infomomenten worden georganiseerd, maar dat er geen ruimte is voor andere voorstellen. Of dat mensen wel een inbreng kunnen doen, maar die achteraf niet meer terugvinden.’

Die bekommernis is trouwens ook de insteek van de Mars voor inspraak van het Collectief Ongehoord op zondag 30 november (vertrek om 11 uur op de Bolivarplaats), waar Ringland zich bij aansluit. ‘We hebben echt nood aan sterke bemiddelaars zodat beslissingen voldoende draagvlak hebben’, aldus Louis. ‘Er blijft dus nood aan een sterke burgerbeweging. We hebben al zoveel uit de brand gered voor Antwerpen. We staan sterk en we moeten dat blijven volhouden, of zelfs versterken. En dat doen we samen, met de steun van jullie allemaal.’

Futureproof

Hoe iedere burger op haar of zijn manier de burgerbeweging kan steunen en versterken, legde campagnestratege Ike Teuling (Strategies & Leaders) uit tijdens het tweede deel van de avond. Een van haar tips: intensieve één-op-één-gesprekken van 45 à 60 minuten om mensen te overtuigen om mee te doen. ‘There is no shortcut’, hield ze de zaal voor in haar keynote over organising.

Campagnestratege Ike Teuling (S&L) gaf tips om onze burgerbeweging nog te versterken. © Veerle Janssens/Ringland

Campagnestratege Ike Teuling (S&L) gaf tips om onze burgerbeweging nog te versterken. © vja/ringland

Ringland heeft dit jaar alvast Joke Van Dooren aangetrokken als nieuwe kracht om de burgerbeweging futureproof te maken. Zij zal ook het komende jaar voortwerken aan het versterken en verjongen van de beweging. Dat we na bijna twaalf jaar nog steeds brandend actueel en springlevend zijn, bewees alvast ook deze geslaagde Roma-avond, waaraan niet minder dan 80 vrijwillig/st/ers elk op hun manier meewerkten. Een welgemeende dank!

Tot slot: dit was de elfde en laatste keer dat Ringland te gast was in De Roma – waarvoor ook dank aan alle medewerkers van De Roma. Voor volgend jaar broeden we op een nieuwe formule om onze achterban blijvend te betrekken. (vja)

Ringland-medewerkster Joke Van Dooren (rechts) werkt aan de verdere versterking van Ringland. © Veerle Janssens/Ringland

Ringland-medewerkster Joke Van Dooren (rechts) werkt aan de verdere versterking van Ringland. © vja/ringland

___________________________

• Woonde je de Roma-avond bij? Dan kan je dit evaluatieformulier nog invullen. Dank!
• Herbekijk de hele Roma-avond via de playlist playlist Roma-avond Ringland op YouTube:
1. Verwelkoming en inleiding door Maud Vanhauwaert, Louis Kuitenbrouwer en Joke Van Dooren.
2. Ringpark Het Schijn met Katelijne De Vis, parkwachter Patrick, Maud Vanhauwaert en Peter Vermeulen.
3. Ringpark De Knoop met Maarten Vrebos, Manu Claeys, motard Mike, Maud Vanhauwaert, Peter Vermeulen en Louis Kuitenbrouwer.
4. Ringpark Groene Vesten en R1-Zuid met Diane De Laet, motard Mike, Maud Vanhauwaert, Peter Vermeulen en Louis Kuitenbrouwer.
5. Presentatie over wervend organiseren door campagnestratege Ike Teuling (S&L).
6. Een sterke burgerbeweging: interactie met de zaal.
• Met dank aan Ringland-vrijwilliger Joris De Vroey voor de montage.
• Foto’s © Valentin Eyckmans/Ringland en Veerle Janssens/Ringland.
• (*) Lees ook Ringpark De Knoop: van dromen naar realiseren
• (**) Lees ook het interview met Louis Kuitenbrouwer in Het Laatste Nieuws: 'Doe nu niets waar je achteraf spijt van krijgt'
• (***) Wil jij ook deel uitmaken van die werkbanken? Meld je dan aan via info@ringland.be.